Begrippen en afkortingen in het mbo

In het mbo worden veel begrippen en afkortingen gebruikt. De belangrijkste vindt u hieronder, in alfabetische volgorde.

A . B . C . D . E . F . G . H . I . J . K . L . M . N . O . P . Q . R . S . T . U . V . W . X . Y . Z

B

Beroepspraktijkvorming
Beroepspraktijkvorming (bpv) is het deel van de beroepsopleiding dat in de praktijk van het beroep wordt uitgevoerd. Deze kan bestaan uit een of meer praktijkperioden, met of zonder een praktijkovereenkomst, al dan niet in een reëel loondienstverband. Zie ook praktijkovereenkomst.

naar boven

C

Competentiegericht onderwijs
Het competentiegerichte onderwijs is een verzamelnaam voor de manieren waarop scholen competentiegerichte opleidingen aanbieden. Competenties vormen het uitgangspunt van opleidingsprogramma's.

Competenties
Een competentie is een combinatie van kennis, vaardigheden en houding. Studenten leren van oefenen in realistische settings en er is veel aandacht voor persoonlijke ontwikkeling. Het doel is de aansluiting tussen mbo en arbeidsmarkt te verbeteren, de doorstroom naar hbo te vergroten en het voortijdig schoolverlaten tegengaan. De competenties staan beschreven in een kwalificatiedossier.

naar boven

D

Diploma
Een diploma is een krachtens de wet erkend document waarmee is aangetoond en vastgelegd dat de bezitter een omschreven kwalificatie behaald heeft. Gekoppeld aan de kwalificatiestructuur is een diploma het bewijsstuk dat een persoon heeft voldaan aan de eisen die in het kwalificatiedossier bij de uitstroom worden vermeld. In het dossier wordt over het diploma vermeld: de naam van het diploma (gelijk aan de uitstroom, het niveau en eventuele schoolvermeldingen.

naar boven

E

EVC
EVC betekent Erkennen van Verworven Competenties. Het doel is het vaststellen van de verworven competenties, zodat ze door andere partijen erkend kunnen worden. EVC kan worden gebruikt door scholen en werkgevers.

Examen
Het examen toetst of de examenkandidaat bij het voltooien van de opleiding de competenties beschreven in het kwalificatiedossier succesvol kan inzetten bij het uitoefenen van het beroep. Zie ook kwalificatiedossier.

naar boven

K

Kerntaak
Een kerntaak bestaat uit een geheel van inhoudelijk met elkaar samenhangende werkprocessen, kenmerkend voor de beroepsuitoefening. Een kwalificatiedossier heeft een aantal kerntaken. Alle kerntaken samen beschrijven de essentie van de beroepsuitoefening van de betreffende beroepsgroep. Kerntaken, werkprocessen en competenties vormen samen het hart van de beroepsbeschrijving in een kwalificatiedossier.

Kwalificatie
Een kwalificatie is de inhoud van het diploma, vastgelegd in een kwalificatiedossier.

Kwalificatiedossier

Een kwalificatiedossier geeft een beschrijving van de eisen aan een beroep of een beroepsgroep. Een kwalificatiedossier bestaat uit de beschrijvingen van een of meer verwante beroepen. Hierbij is aangegeven welke vakkennis, vaardigheden en competenties nodig zijn om de werkzaamheden met een goed resultaat uit te kunnen voeren. Als de student aan het eind van zijn mbo-opleiding kan aantonen dat hij over de juiste competenties beschikt, ontvangt hij zijn diploma. De overheid stelt deze kwalificatiedossiers vast. Scholen bepalen zelf op welke manier zij dit invullen.

Kwalificatiestructuur

Landelijk samenstel van alle vastgestelde kwalificatiedossiers.

Kwalificatieniveau
Een kwalificatieniveau is een aanduiding van het niveau van beroepsuitoefening, gebaseerd op de mate van verantwoordelijkheid en complexiteit. Het middelbaar beroepsonderwijs kent 4 niveaus.

naar boven

L

Loopbaanperspectief
In het kwalificatiedossier geeft het onderdeel 'loopbaanperspectief' informatie over de gebruikelijke beroepsmogelijkheden waarnaar iemand, die een bepaald diploma heeft behaald, kan doorgroeien. Er zijn ook beroepen die geen aansluitende doorgroeimogelijkheden kennen. In die gevallen wordt vermeld naar welke andere beroepen deze beroepsbeoefenaren in de loop van de tijd (vaak) overstappen.

naar boven

N

Nieuwe leren
Het 'nieuwe leren' is een didactische vorm waarbij de leerling zijn of haar eigen leerloopbaan meer zelfstandig stuurt.

naar boven

O

Onderwijs- en examenregeling
De onderwijs- en examenregeling is het document waarin de belangrijkste kenmerken van de opleiding worden vastgelegd. Hieronder valt onder andere inhoud en inrichting, de studieduur voor een groep of groepen van deelnemers en de toetsing en examinering. Ook wordt in de onderwijs- en examenregeling vastgelegd welke opleidingstrajecten voldoen aan de eisen van de Wet Studie Financiering of de eisen voor tegemoetkoming van de studiekosten voor studerenden tot 18 jaar.

Onderwijsovereenkomst
De onderwijsovereenkomst is de overeenkomst tussen de deelnemer en bevoegd gezag. De overeenkomst regelt de rechten en verplichtingen tussen instelling en deelnemer. In de overeenkomst worden per deelnemer zaken zoals de inhoud van het onderwijs, de examens en de studiebegeleiding overeengekomen.

naar boven

P

Praktijkopleider
De praktijkopleider is verantwoordelijk voor de begeleiding en opleiding ofwel de beroepspraktijkvorming (bpv) van leerlingen binnen het bedrijf. Hiertoe organiseert hij de beroepspraktijkvorming, onderhoudt hij contacten met betrokken partijen, administreert hij de gegevens van de leerling, begeleidt hij de leerling, verzorgt hij de praktijkopleiding van de leerling binnen het bedrijf en beoordeelt hij de leerling.

Praktijkovereenkomst
Het leren in de praktijk wordt geregeld via een praktijkovereenkomst. Deze praktijkovereenkomst wordt gesloten tussen de onderwijsinstelling, de leerling en het leerbedrijf. Met deze overeenkomst worden de rechten en plichten van alle betrokkenen bij de beroepspraktijkvorming vastgelegd. In het geval van een opleiding in de beroepsbegeleidende leerweg (BBL) ondertekent het kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven ook, om te bevestigen dat de opleiding plaatsvindt in een leerbedrijf dat door het kenniscentrum is erkend. De praktijkovereenkomst is belangrijk omdat deze de garantie geeft dat je als stagiair daadwerkelijk iets leert en daarin wordt begeleid.

Prestatie-indicator
De prestatie-indicator beschrijft hoe men kan 'zien' dat een beginnend beroepsbeoefenaar de competentie (en componenten), waar nodig gebruik makend van vakkennis en vaardigheden, succesvol inzet om bij te dragen aan het gewenste resultaat van een werkproces.

naar boven

R

Regionaal Opleidingcentrum (ROC)
Een onderwijsinstelling die beroepsonderwijs verzorgt. Meer informatie is beschikbaar op www.mboraad.nl.

S

Startkwalificatie

Een startkwalificatie is een diploma havo, vwo of mbo (niveau 2). Een vmbo-diploma geeft toegang tot het mbo, maar is géén startkwalificatie.

Jongeren tot 23 jaar die geen startkwalificatie hebben en niet meer op school komen, worden door de school bij de gemeente aangemeld als voortijdig schoolverlater.

Sinds 1 augustus 2007 geldt de kwalificatieplicht. Dat betekent dat alle leerlingen volledig leerplichtig blijven tot het einde van het schooljaar waarin ze 16 jaar worden. Na de beëindiging van de volledige leerplicht gaat de kwalificatieplicht gelden voor jongeren die:

nog geen 18 jaar zijn;
nog geen startkwalificatie hebben gehaald;
de volledige leerplicht achter de rug hebben.

Lees meer over Leerplicht.

naar boven

U

Uitstroom

De uitstroom is de noemer waaronder de inhoud van een kwalificatie is ondergebracht. De naam van het diploma wordt bepaald door de naam van de uitstroom. Het kan voorkomen dat een deelnemer uitstroomt in twee of meerdere richtingen. Er zijn twee situaties mogelijk: