ICT-ondersteuning

Met ICT-ondersteuning wordt bedoeld het gebruik van de computer met spellingscontrole of de verschillende dyslexie softwareprogramma's.

De verschillende vormen van ICT-ondersteuning

voorwaarden gebruik computer
examen doen met behulp van 'Bijzondere opgaven'
herexamen
de ervaring van Martijn
links en bronnen

Voorwaarden gebruik computer

Het College voor Examens (CvE, voorheen CEVO) heeft omschreven aan welke voorwaarden het gebruik van de computer moet voldoen. Zo mag de laptop/computer geen toegang hebben tot internet en moet er op school geprint kunnen worden. Ook mag het gebruik andere kandidaten niet storen.

Alle leerlingen mogen tijdens de schriftelijke examens een computer met spellingcontrole gebruiken als schrijfgerei, mits de school dit toestaat. De leerling krijgt dan wèl het papieren examen, maar vult de antwoorden in op de computer. De spellingcorrector mag hierbij gebruikt worden, maar een digitaal woordenboek of digitale atlas niet.

Naast de computer mogen ook de gewone toegestane hulpmiddelen worden gebruikt, zoals een papieren woordenboek.

Zie Toegestane hulpmiddelen - septembermededeling

Examen doen met behulp van 'Bijzondere opgaven'

Een leerling met een dyslexieverklaring kan examen doen met behulp van 'bijzondere opgaven'. Hiervoor is een daisy-cd met ingesproken tekst beschikbaar, of een pdf (tekstbestand) voor audio middels spraaksynthese (kunstmatige stem).

Meer over:

daisy-cd
de verklankbare pdf
ClaroRead, Sprint en Kurzweil
Deskbot

Naar boven

Daisy-cd

De daisy-cd bevat een examen waarvan de teksten met een natuurlijke stem zijn ingesproken. De daisy-cd kan op twee manieren beluisterd worden: met een daisyspeler of met de computer waarop speciale daisysoftware is geïnstalleerd.

De daisy-cd bevat geen tekst, dus er wordt niets op het computerscherm getoond, alleen een soort index. Het is alleen een auditieve ondersteuning. De antwoorden moeten op papier of in de computer gezet worden.

Het is belangrijk om te oefenen met de daisyspeler of de daisysoftware op de computer zodat de kandidaat de techniek goed onder de knie krijgt. De school kan oefenexamens met de opgaven van voorgaande jaren bestellen bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO), voorheen IB-Groep of Dedicon.

Voor het tweede tijdvak (herexamen) wordt geen daisy-cd geleverd, wel pdf's.

Als uw kind liever de laptop gebruikt dan een daisyspeler, of u wilt de gesproken schoolboeken uitproberen en u heeft geen daisyspeler dan kunt u de gratis daisysoftware AMIS downloaden via Dedicon.

Zie Hoofdlijnen aangepaste examens - septembermededeling

De verklankbare pdf

De verklankbare pdf is een tekstbestand met een lay-out die hetzelfde is als het papieren examen. In principe hoeft een leerling die de pdf op de computer heeft, het papieren examen niet in te zien, behalve voor het meten en tekenen. Woorden, zinnen of tekstgedeelten kunnen geselecteerd en voorgelezen worden in synthetische spraak. Dit voorlezen kan met verschillende programma's.

Er zijn veel programma's voor spraaksynthese te koop in verschillende prijsklassen en zelfs ook gratis. Het staat de school vrij daarin een eigen keuze te maken. Voorwaarde is wel dat het programma geen verboden toepassingen bevat zoals een digitaal woordenboek of dat deze toepassingen, zoals toegang tot internet, kunnen worden afgesloten.

De verklankbare pdf is, in tegenstelling tot de daisy, ook beschikbaar voor het tweede tijdvak (herexamen).

Zie Hoofdlijnen aangepaste examens - septembermededeling

De verklankbare pdf is bruikbaar voor spraaksynthese maar is er niet speciaal voor gemaakt. Dit zou strijdig zijn met het vaste uitgangspunt dat elke kandidaat, dus ook de dyslectische kandidaat, bij een examen alleen een universeel toepasbaar hulpmiddel mag gebruiken. De verklankbare pdf mag dus niet aangepast zijn aan een specifiek hulpmiddel.

Naar boven

ClaroRead, Sprint of Kurzweil

Sommige programma's zoals ClaroRead, Sprint of Kurzweil (lees meer ICT-Hulpmiddelen) vereisen een ander tekstformaat dan het door het CVE standaard aangeleverde examen-pdf-bestand. Deze bestanden moeten door de school worden omgezet naar het door de leerling te gebruiken programma.

Valkuilen
Het standaard geleverde pfd-bestand is niet voor een speciaal voorleesprogramma gemaakt of aangepast. Het gevolg hiervan kan zijn dat bijvoorbeeld opsommingen die in het examen voorkomen, in het pdf-bestand aan het einde niet zijn voorzien van een punt. Als de kandidaat de hele opsomming selecteert, leest het programma de opsomming wellicht zonder onderbreking. Het is daarom belangrijk dat de leerling voldoende ervaring heeft opgedaan met het voorleesprogramma.

Tweede tijdvak
Voor het tweede tijdvak (herexamen) wordt wel een standaard verklankbare pdf geleverd maar het standaard geleverde pfd-bestand is niet voor een speciaal voorleesprogramma gemaakt of aangepast. Lees meer: herexamen.

Deskbot

Tekst die je vanuit een willekeurig programma naar het klembord kopieert, kan worden voorgelezen door een zelf gekozen stem (Agent). Deskbot kan alle tekst vanuit het klembord voorlezen. De stem klinkt wel meer als een elektronische computerstem dan bij de speciale voorleesprogramma's.

Standaard leest Deskbot de op het klembord geplaatste tekst voor als je dubbelklikt op de Agent. Deskbot kan zo ingesteld worden dat de tekst automatisch wordt voorgelezen, nadat die op het klembord is gezet. In het 'Desktop Options Menu' kan de taal veranderd worden en de spraaksnelheid aangepast. Deskbot is gratis te downloaden van internet.

Oefenen
Dedicon adviseert met auditieve en ICT-hulpmiddelen te oefenen voor het examen. Hiermee wordt voorkomen dat tijdens het examen nog geoefend moet worden met het bedienen van de daisy-speler of tekst-naar-spraak-software. Dedicon maakt onder andere het centraal schriftelijk examen in gesproken woorden (daisy) en als tekstbestand (pdf).

Naar boven

Herexamen

Bij het eindexamen hebben de meeste scholen een aantal kandidaten die gebruik maken van auditieve ondersteuning. In het tweede tijdvak (het herexamen) is vaak geen sprake meer van grote aantallen leerlingen die hiervan gebruik maken. In dat geval kan gebruik worden gemaakt van een verklankbare pdf of de docent kan worden gevraagd voor te lezen. Bij het tweede tijdvak wordt aan alle scholen een pdf geleverd die voor spraaksynthese kan worden gebruikt.

Valkuilen
Het gebruik van spraaksynthese vraagt oefening en gewenning. Sommige voorleesprogramma's zoals in Sprint en Kurzweil (lees meer bij ICT-Hulpmiddelen) vereisen een ander tekstformaat dan het standaard aangeleverde pdf-bestand. Deze bestanden moeten door de school worden omgezet.